Fintech
Fintech Şirketlerinde Muhasebe: İş Modelinden Finansal Rapora
Fintech ürününün 6493 sayılı Kanun kapsamını, gelir modelini, müşteri fonlarını, yatırım turlarını ve veri-muhasebe mutabakatını birlikte ele alan uygulama rehberi.
Bu rehberden çıkarılacaklar
- Fintech bir sektör etiketi, ödeme kuruluşu ise düzenlenmiş bir hukuki statüdür; her fintech 6493 kapsamında lisanslı kuruluş değildir.
- Gelirin brüt mü net mi raporlanacağı; şirketin müşteri karşısındaki asli sorumluluğu, fiyatlama yetkisi ve işlem riskine göre belirlenir.
- Lisanssız bir teknoloji şirketi müşteri fonlarını kendi parası gibi kullanamaz; ürün tasarımı faaliyetin lisans gerektirip gerektirmediği bakımından incelenmelidir.
- Yatırım turundan gelen para hasılat değildir; hukuki niteliğine göre sermaye, sermaye avansı veya borç olarak izlenir.
- Ürün verisi, banka, ödeme sağlayıcısı ve muhasebe arasında günlük kontrol köprüsü kurulmadan ölçeklenebilir finansal raporlama oluşmaz.
Önemli bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mali, hukuki veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Uygulama; faaliyet konusu, şirket yapısı, kişisel durum ve güncel mevzuata göre değişebilir.
Önce iş modelini sınıflandırın
Fintech; finansal kurumlara yazılım satan SaaS şirketlerinden pazaryerlerine, skorlamadan gömülü finans ürünlerine kadar geniş bir alanı ifade eder. Muhasebe tasarımından önce ürünün para transferine aracılık edip etmediği, ödeme emri alıp almadığı, müşteri adına değer saklayıp saklamadığı ve fon akışında hangi sıfatla yer aldığı yazılı hale getirilmelidir.
Model 6493 sayılı Kanunda sayılan ödeme hizmetlerinden birine yaklaşıyorsa yalnız sözleşme ismine güvenilmez. TCMB düzenlemeleri ve gerekirse hukuk görüşüyle lisans/iş ortaklığı sınırı doğrulanır.
Ürün türüne göre gelir haritası
| Model | Olası gelir | Muhasebe sorusu |
|---|---|---|
| SaaS/API | Abonelik, kullanım veya entegrasyon bedeli | Hizmet hangi dönemde ve hangi performans yükümlülüğüyle tamamlanıyor? |
| Pazaryeri/karşılaştırma | Komisyon veya yönlendirme bedeli | Şirket asil mi aracı mı; hasılat brüt mü net mi? |
| Gömülü finans teknoloji sağlayıcısı | Platform ve işlem kullanım bedeli | Lisanslı sağlayıcının ve teknoloji şirketinin sorumlulukları ayrılmış mı? |
| Kredi/ödeme analitiği | Rapor, veri veya skor ücreti | Veri kullanım hakkı ve hizmet teslim anı nedir? |
Hasılatı işlem hacmiyle karıştırmayın
Üründen geçen toplam ödeme hacmi şirketin cirosu değildir. Müşteriye ait para, varsa emanet niteliği taşıyan bakiyeler ve lisanslı iş ortağına aktarılacak tutarlar gelirden ayrıştırılır. Şirketin kazancı sözleşmeye göre abonelik, komisyon veya işlem bedelidir.
İndirim, iade, chargeback, başarı primi ve sağlayıcı payı için ayrı alt hesaplar açılmalıdır. Yönetim panelindeki GMV/TPV ile yasal defter hasılatı arasında açıklanabilir bir köprü tablosu bulunmalıdır.
Yatırım turu ve geliştirme harcamaları
| İşlem | Yanlış yaklaşım | Doğru kontrol |
|---|---|---|
| Sermaye yatırımı | Gelir kaydetmek | Sermaye işlemi ve varsa emisyon primi olarak belgelemek |
| Dönüştürülebilir araç | Otomatik özkaynak yazmak | Sözleşmedeki geri ödeme/dönüşüm şartlarına göre sınıflandırmak |
| Ürün geliştirme | Tüm yazılımcı maliyetini aktifleştirmek | Araştırma ve geliştirme safhasını, teknik yapılabilirliği ve gelecekteki faydayı belgelemek |
| Bulut ve lisans | Tek hesapta toplamak | Kullanım dönemi, ürün/şirket gideri ve peşin ödeme ayrımını yapmak |
Günlük veri-muhasebe kontrolü
- Ürün veri tabanındaki işlem adedi ve tutarı
- Ödeme sağlayıcısı veya banka hareketleri
- İade, iptal ve chargeback kayıtları
- Kesilen satış faturaları ve dönemsel tahakkuklar
- Müşteriye/iş ortağına aktarılacak tutarlar
- Komisyon, kur farkı ve işlem masrafları
- Muhasebe fişi ile yönetim raporunun aynı kapanış numarasını taşıması
Yönetim raporu hangi soruları cevaplamalı?
- Net gelir ile toplam işlem hacminin farkı nedir?
- Ürün ve müşteri bazında brüt marj kaçtır?
- Aylık tekrar eden gelir, kayıp oranı ve tahsilat kalitesi nasıl değişiyor?
- Mevcut nakit, serbestçe kullanılabilir nakit mi yoksa kısıtlı/müşteriyle ilişkili bakiye mi?
- Aylık net nakit yakımı ve runway kaç aydır?
- En büyük mutabakat farkı hangi sistem ve üründe oluşuyor?
Aylık kapanış kontrol listesi
| Kontrol | Kanıt | Sorumlu |
|---|---|---|
| Hacim-hasılat köprüsü | Ürün raporu ve gelir çalışma kâğıdı | Finans + ürün/veri |
| Banka/sağlayıcı mutabakatı | Günlük fark ve kapanan istisna listesi | Finans operasyon |
| Ertelenmiş gelir | Sözleşme ve fatura dönemleri | Muhasebe |
| Yatırım ve sermaye | Sözleşme, karar, banka dekontu | Finans + hukuk |
| Runway | 13 haftalık nakit planı | CFO/kurucu |
Sık Sorulan Sorular
Her fintech şirketi TCMB lisansı almak zorunda mı?
Hayır. Ancak fiilen 6493 sayılı Kanunda düzenlenen ödeme veya elektronik para hizmeti sunuluyorsa lisans ya da lisanslı kuruluş modeli gerekebilir. Ürün ve fon akışı somut olarak incelenmelidir.
Platformdan geçen toplam para ciro mudur?
Genellikle hayır. Müşteri veya iş ortağına ait tutarlar ile şirketin kendi hizmet geliri sözleşme ve risk dağılımına göre ayrıştırılır.
Yatırım turu geliri artırır mı?
Hayır. Yatırım nakdi hasılat değildir; aracın şartlarına göre özkaynak veya yükümlülük olarak kaydedilir.
Yazılım geliştirme giderlerinin tamamı aktifleştirilebilir mi?
Hayır. İlgili raporlama çerçevesinin aktifleştirme ölçütleri karşılanmalı; araştırma, bakım ve genel yönetim harcamaları ayrıştırılmalıdır.
Resmî kaynaklar
Son mevzuat kontrolü: 1 Ağustos 2026
Mikail Ege
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Muhasebe, vergi, finansal raporlama, finansal danışmanlık, fintech ve ödeme kuruluşları alanlarında çalışmalar yürütmektedir.
İlgili Makaleler
Fintech
Ödeme Kuruluşlarında Muhasebe: Fon Koruma, Mutabakat ve TCMB Raporlaması
6493 kapsamındaki ödeme kuruluşlarında müşteri fonu, koruma hesabı, günlük mutabakat, gelir tahakkuku ve TCMB bildirimlerini operasyonla birlikte tasarlayan rehber.
Yazıyı Oku →
Fintech
Sanal POS Mutabakatı Nasıl Yapılır? Uçtan Uca Kontrol Rehberi
Sipariş, ödeme sağlayıcısı, banka ve muhasebe kayıtlarını işlem bazında eşleştirerek komisyon, valör, iade ve chargeback farklarını yöneten uygulama rehberi.
Yazıyı Oku →
Kararınızı rakamlarla netleştirin
İşletmenize uygun yapıyı birlikte değerlendirelim.
Beklenen kâr, kişisel nakit ihtiyacı ve büyüme planınıza göre vergi ve nakit akışı senaryosu hazırlayalım.
Görüşme Talep Et →