Fintech
Ödeme Kuruluşlarında Muhasebe: Fon Koruma, Mutabakat ve TCMB Raporlaması
6493 kapsamındaki ödeme kuruluşlarında müşteri fonu, koruma hesabı, günlük mutabakat, gelir tahakkuku ve TCMB bildirimlerini operasyonla birlikte tasarlayan rehber.
Bu rehberden çıkarılacaklar
- Müşteri fonu ödeme kuruluşunun geliri veya serbest nakdi değildir; bilançoda niteliğine uygun yükümlülük ve korunan varlık olarak izlenir.
- Gün sonunda ödenmemiş ödeme fonlarının tamamı izleyen iş günü 16.30'a, yarım iş gününde 12.00'ye kadar koruma hesabına alınmalıdır.
- Koruma hesabı ile yükümlülük kayıtları her iş günü mutabık hale getirilmeli ve farklar aynı gün sahiplenilmelidir.
- Hizmet ücreti, müşteri anaparası ve iş ortağına aktarılacak tutar aynı hesapta gelirleştirilmemelidir.
- TCMB bildirim takvimi operasyonel veri sözlüğü, muhasebe ve yasal raporlama arasında tek tanım gerektirir.
Önemli bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mali, hukuki veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Uygulama; faaliyet konusu, şirket yapısı, kişisel durum ve güncel mevzuata göre değişebilir.
Bu rehber kimler içindir?
Bu yazı, 6493 sayılı Kanun kapsamında TCMB'den faaliyet izni alan ödeme kuruluşlarının muhasebe ve finans operasyonunu ele alır. Yalnızca teknoloji sağlayan fintech şirketleri aynı kurallara tabi olmayabilir; hizmetin lisans kapsamı önceden belirlenmelidir.
Muhasebe mimarisi ürün akışıyla birlikte kurulmalıdır. Bir ödeme emrinin alınmasından lehtara aktarımına kadar her statünün finansal karşılığı ve sorumlusu tanımlanır.
Fon hareketi ile gelir hareketini ayırın
| Akış | Ekonomik nitelik | Kontrol |
|---|---|---|
| Müşteriden alınan transfer tutarı | Müşteriye/lehtara karşı yükümlülük | Gelir değildir; koruma ve aktarım statüsü izlenir |
| Ödeme hizmeti ücreti | Kuruluşun hizmet geliri | Sözleşme, hizmet zamanı ve iade şartı |
| Banka/şema/iş ortağı payı | Doğrudan maliyet veya aktarılacak tutar | Brüt-net hasılat değerlendirmesi |
| İade/chargeback | Önceki işlem düzeltmesi veya yükümlülük | Orijinal işlem kimliği ve yaşlandırma |
2026 fon koruma süreleri
Ödeme Hizmetleri Yönetmeliğinin güncel metnine göre gün sonunda ödenmemiş ödeme fonlarının tamamı, izleyen iş günü saat 16.30'a kadar; yarım iş günlerinde saat 12.00'ye kadar koruma hesabına alınır. Elektronik para fonlarında da gün sonu bakiyesi için aynı zaman sınırları uygulanır.
Hizmet ücretleri ödeme fonu koruma hesabına dâhil edilmez. Bu nedenle sistem, anapara ile kuruluş gelirini işlem anından itibaren ayırabilmelidir. Mevzuat değişebildiği için her kapanış prosedüründe güncel metin ve TCMB talimatı esas alınır.
Günlük üçlü mutabakat
| Katman | Beklenen toplam | İstisna örneği |
|---|---|---|
| İşlem sistemi | Başarılı, bekleyen, iade ve ters ibraz statüleri | Aynı işlemin iki kez başarıya dönmesi |
| Banka/koruma hesabı | Valörlü nakit girişi ve çıkışı | Banka kesim saati veya eksik açıklama |
| Muhasebe defteri | Müşteri yükümlülüğü, korunan nakit, gelir ve maliyet | Yanlış hesaba veya yanlış güne kayıt |
Fark yönetimi ve yaşlandırma
- Her fark için tekil işlem kimliği, tutar, para birimi ve oluşum zamanı
- 0–1 gün, 2–3 gün, 4–7 gün ve 7+ gün yaşlandırma
- Neden kodu: zamanlama, banka, sistem, muhasebe, iade veya şüpheli işlem
- Parasal önemden bağımsız olarak müşteri fonu açığının derhal eskalasyonu
- Kapanış kanıtı ve tekrarını önleyen kök neden aksiyonu
Hasılat ve dönem sonu
Komisyonun hangi olayda hak edildiği sözleşme bazında tanımlanır: işlem yetkilendirmesi, başarıyla sonuçlanma, mutabakat veya başka bir hizmet anı. İade ve chargeback penceresi önemliyse değişken bedel ve karşılık değerlendirilir.
Yabancı para işlemlerinde müşteri fonu, koruma hesabı, sağlayıcı borcu ve kuruluş geliri ayrı ayrı kur etkisine tabi olabilir. Kur farkı şirket gelir marjının içine gizlenmemelidir.
TCMB raporlama kontrolü
| Kontrol | Uygulama |
|---|---|
| Bildirim takvimi | 2026 ODEPA takvimini sahip ve son tarihle iç takvime işleyin |
| Veri sözlüğü | Her rapor alanını sistem kaynağı ve muhasebe hesabıyla eşleştirin |
| Versiyonlama | Gönderilen dosya, düzeltme nedeni ve onay kaydını saklayın |
| Yönetim onayı | Önemli farklar ile özkaynak/koruma göstergelerini imza öncesi raporlayın |
Aylık yönetim paketi
- İşlem hacmi ve net gelir köprüsü
- Korunan fon-yükümlülük mutabakatı ve gün içi en yüksek açık
- Başarısız işlem, iade ve chargeback oranı
- İş ortağı/banka bazında komisyon ve marj
- Özkaynak ve düzenleyici sınır izleme
- Açık mutabakat farklarının yaşlandırması
- TCMB bildirimlerinin gönderim ve düzeltme durumu
Sık Sorulan Sorular
Müşteri fonu ödeme kuruluşunun cirosu mudur?
Hayır. Kuruluşun geliri sözleşmedeki hizmet bedelidir; müşteriye veya lehtara aktarılacak anapara bir yükümlülüktür.
Ödeme fonları ne zaman koruma hesabına alınır?
Güncel yönetmelik uyarınca gün sonunda ödenmemiş tutarlar izleyen iş günü 16.30'a, yarım iş gününde 12.00'ye kadar koruma hesabına alınır.
Mutabakat aylık yapılabilir mi?
Müşteri fonu ve koruma hesabı açısından günlük kontrol gerekir. Aylık kapanış, günlük farkların topluca ilk kez fark edildiği aşama olmamalıdır.
Hizmet ücretleri koruma hesabına girer mi?
Kuruluşun hizmet ücretleri korumaya tabi ödeme fonundan ayrıştırılır. Sözleşme ve sistem verisi bu ayrımı işlem düzeyinde desteklemelidir.
Resmî kaynaklar
Son mevzuat kontrolü: 1 Ağustos 2026
Mikail Ege
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Muhasebe, vergi, finansal raporlama, finansal danışmanlık, fintech ve ödeme kuruluşları alanlarında çalışmalar yürütmektedir.
İlgili Makaleler
Fintech
Fintech Şirketlerinde Muhasebe: İş Modelinden Finansal Rapora
Fintech ürününün 6493 sayılı Kanun kapsamını, gelir modelini, müşteri fonlarını, yatırım turlarını ve veri-muhasebe mutabakatını birlikte ele alan uygulama rehberi.
Yazıyı Oku →
Fintech
Sanal POS Mutabakatı Nasıl Yapılır? Uçtan Uca Kontrol Rehberi
Sipariş, ödeme sağlayıcısı, banka ve muhasebe kayıtlarını işlem bazında eşleştirerek komisyon, valör, iade ve chargeback farklarını yöneten uygulama rehberi.
Yazıyı Oku →
Kararınızı rakamlarla netleştirin
İşletmenize uygun yapıyı birlikte değerlendirelim.
Beklenen kâr, kişisel nakit ihtiyacı ve büyüme planınıza göre vergi ve nakit akışı senaryosu hazırlayalım.
Görüşme Talep Et →